Ważne
Materiał dotyczy kredytu konsumenckiego i ma charakter informacyjny. Ocena konkretnej umowy, wysokości roszczenia, przedawnienia oraz ewentualnych wyjątków wymaga analizy dokumentów i aktualnego stanu prawnego.
Czego dotyczyła sprawa Lexitor?
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że prawo konsumenta do obniżenia całkowitego kosztu kredytu po jego wcześniejszej spłacie obejmuje wszystkie koszty nałożone na konsumenta. Oznacza to, że obniżka nie dotyczy wyłącznie odsetek, lecz może obejmować również prowizję, opłatę przygotowawczą, koszt pośrednictwa lub inne opłaty pobrane przy zawarciu umowy.
W Polsce zasada ta jest powiązana z art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim. Stanowiska UOKiK i Rzecznika Finansowego wskazują, że zwrot ma charakter proporcjonalny do okresu, o który skrócono umowę.
Kiedy może powstać roszczenie?
- Umowa jest kredytem konsumenckim w rozumieniu ustawy.
- Kredyt lub pożyczka zostały spłacone w całości przed terminem z umowy.
- Konsument poniósł koszty pozaodsetkowe, np. prowizję lub opłatę przygotowawczą.
- Instytucja nie rozliczyła proporcjonalnej części kosztów albo rozliczenie budzi wątpliwości.
Jak orientacyjnie liczy się zwrot?
UOKiK opisuje metodę liniową: koszty pozaodsetkowe dzieli się przez liczbę dni, przez które miała obowiązywać umowa, a następnie mnoży przez liczbę dni, o które skrócono okres kredytowania.
To uproszczony opis. Konkretne rozliczenie może wymagać uwzględnienia dat, rodzaju kosztów, treści umowy i historii spłat.
Co można zrobić?
- Zbierz umowę kredytu, harmonogram, potwierdzenie całkowitej wcześniejszej spłaty i rozliczenie otrzymane od instytucji.
- Sprawdź, jakie koszty pozaodsetkowe naliczono przy zawarciu umowy.
- Porównaj rozliczenie z zasadą proporcjonalnego obniżenia kosztów.
- Złóż reklamację do banku lub firmy pożyczkowej, wskazując datę wcześniejszej spłaty i kwotę roszczenia.
- Jeśli odpowiedź jest negatywna, zapoznaj się z materiałami Rzecznika Finansowego lub UOKiK i rozważ indywidualną poradę prawną.
Przedawnienie
UOKiK wskazuje, że termin przedawnienia wynosi 10 lat dla spłat dokonanych przed 9 lipca 2018 r. oraz 6 lat dla spłat dokonanych po tej dacie. Termin i jego bieg w indywidualnej sprawie warto sprawdzić z prawnikiem.
Najczęstsze pytania
Czy zwrot obejmuje prowizję pobraną jednorazowo?
Według stanowisk UOKiK i Rzecznika Finansowego proporcjonalne obniżenie może obejmować również prowizję pobraną z góry, jeżeli kredyt został spłacony przed terminem.
Czy bank musi zwrócić środki automatycznie?
Instytucja powinna rozliczyć wcześniejszą spłatę, ale w praktyce warto sprawdzić otrzymane rozliczenie. Jeżeli brakuje proporcjonalnego zwrotu kosztów, można złożyć reklamację.
Czy dotyczy to kredytu hipotecznego?
Ten artykuł dotyczy przede wszystkim kredytów konsumenckich. Zasady dla kredytów hipotecznych mogą być inne.
Źródła
- Rzecznik Finansowy: wcześniejsza spłata kredytów — pytania i odpowiedzi.
- UOKiK: wcześniejsza spłata pożyczki i zwrot kosztów.
- UOKiK: banki zwracają pieniądze za wcześniejszą spłatę.
- TSUE, wyrok z 11 września 2019 r., C-383/18, Lexitor.