Edukacja finansowa · · Aktualizacja:
Kredyt złotowy czy walutowy? Ryzyko, o którym nie każdy pamięta
Debata o kredytach frankowych bywa tak dominująca w mediach, że łatwo zapomnieć, że ryzyko kredytowe nie ograniczało się wyłącznie do zobowiązań walutowych. Z rynku od czasu do czasu dobiegały głosy ostrzegające, że kolejny kryzys kredytów hipotecznych może dotknąć również posiadaczy kredytów złotowych.
Kredyty złotowe ze zmiennym oprocentowaniem oparte na WIBOR niosą własne ryzyko – wzrost stóp procentowych przekłada się bezpośrednio na wysokość raty, a w skrajnych scenariuszach może znacząco obciążyć budżety domowe, szczególnie tych rodzin, które przy zaciąganiu kredytu nie uwzględniły marginesu bezpieczeństwa na wypadek podwyżek.
Porównanie ryzyka kredytu złotowego i walutowego pokazuje, że każdy rodzaj zobowiązania niesie inny profil zagrożeń – dla franka to ryzyko kursowe, dla złotówki to ryzyko stopy procentowej. Odpowiedzialne podejście do zarządzania budżetem domowym wymaga uwzględnienia obu tych scenariuszy, niezależnie od typu posiadanego kredytu.
Dwa rodzaje ryzyka w skrócie
- Kredyt złotowy ze zmiennym oprocentowaniem: rata zależy od wskaźnika referencyjnego (dotychczas WIBOR) i marży banku. Gdy rosną stopy procentowe, rośnie też rata, ale saldo zadłużenia w złotych nie zmienia się z powodu kursu waluty.
- Kredyt indeksowany lub denominowany do franka: rata i saldo w złotych zależą od kursu CHF/PLN. Wzrost kursu franka podnosi zadłużenie wyrażone w złotych, nawet gdy kredytobiorca regularnie spłaca raty.
- Wspólny mianownik: w obu przypadkach kredytobiorca ponosi ryzyko zmiany warunków rynkowych w trakcie wieloletniej umowy.
Jak stopy procentowe wpływają na ratę?
W przypadku kredytu ze zmiennym oprocentowaniem wysokość raty jest sumą wskaźnika referencyjnego i marży banku. Gdy wskaźnik rośnie, rośnie także oprocentowanie, a raty przy tej samej kwocie kredytu i okresie spłaty są wyższe. W latach 2021–2022 stopy procentowe w Polsce wyraźnie wzrosły, co dla wielu kredytobiorców oznaczało znaczące podwyżki rat. Przykład ten dobrze pokazuje, dlaczego przy zaciąganiu kredytu warto przeliczyć, jak zmieni się rata przy wyższym oprocentowaniu.
Stan na 30 września 2026 r.
Na rynku trwa też reforma wskaźników referencyjnych. Zgodnie z mapą drogową KNF od początku 2027 roku WIBOR co do zasady nie powinien być stosowany w nowych umowach, a banki wprowadzają nowe wskaźniki, m.in. POLSTR. Od 3 września 2026 r. PKO Bank Polski i PKO Bank Hipoteczny oferują jako pierwsze nowe kredyty mieszkaniowe oparte na POLSTR. Zmiana dotyczy nowej sprzedaży, a nie automatycznego przeliczenia umów już spłacanych według WIBOR. Szczegółowe zasady przechodzenia dotychczasowych kredytobiorców na nowy wskaźnik nadal są opracowywane, dlatego warto sprawdzać komunikaty swojego banku.
Jak zabezpieczyć budżet domowy?
- Przed zaciągnięciem lub refinansowaniem kredytu policz ratę przy wyższym oprocentowaniu i oceń, czy budżet to wytrzyma.
- Utrzymuj rezerwę finansową na kilka miesięcy rat.
- Sprawdź w umowie, według jakiego wskaźnika i jakiej marży naliczane jest oprocentowanie oraz czy bank informuje o zmianach.
- Rozważ nadpłaty kredytu, jeśli pozwala na to Twoja sytuacja i umowa.
- W razie kłopotów ze spłatą skontaktuj się z bankiem odpowiednio wcześnie, zanim pojawią się zaległości.
Powiązane wpisy
Jak rozpoznać kredyt frankowy w umowie, opisaliśmy we wpisie Czy jesteś frankowiczem?, a jak zmiany kursu wpływają na ratę – w tekście Frank szwajcarski potaniał – realna ulga dla frankowiczów. Historię kredytową i alerty BIK omawiamy we wpisie BIK – jak sprawdzić swoją historię kredytową.
Najczęstsze pytania
Czym różni się ryzyko kredytu złotowego od frankowego?
W kredycie złotowym ze zmiennym oprocentowaniem główne ryzyko to zmiana stóp procentowych, która wpływa na ratę. W kredycie frankowym dochodzi ryzyko kursowe, które wpływa na ratę i saldo zadłużenia w złotych.
Co to jest WIBOR i czy zniknie?
WIBOR to wskaźnik referencyjny stosowany do oprocentowania wielu kredytów złotowych. Jest zastępowany nowymi wskaźnikami, a od 2027 roku nie powinien być stosowany w nowych umowach; szczegóły dotyczące już zawartych umów zależą od wytycznych i decyzji banków.
Czy zmiana wskaźnika automatycznie obniży ratę?
Nie. Zmiana wskaźnika sama w sobie nie przesądza o wysokości raty, bo znaczenie ma także marża oraz warunki umowy. Warto porównać zapisy aneksu z dotychczasową umową.