Wsparcie kredytobiorców · · Aktualizacja:
Jak banki pomagały kredytobiorcom w czasie pandemii koronawirusa
Wybuch pandemii COVID-19 wiosną 2020 roku postawił miliony kredytobiorców w niepewnej sytuacji finansowej. W odpowiedzi na falę utraty dochodów banki w Polsce, częściowo pod presją regulatora, uruchomiły szereg mechanizmów pomocowych mających ułatwić przetrwanie najtrudniejszego okresu.
Najpopularniejszym rozwiązaniem stały się tzw. wakacje kredytowe – możliwość odroczenia spłaty rat kapitałowo-odsetkowych na okres kilku miesięcy, bez konieczności aneksowania umowy w skomplikowany sposób. Część banków wprowadziła też uproszczone procedury restrukturyzacji dla klientów, którzy utracili pracę lub istotną część dochodów w wyniku lockdownu.
Warto pamiętać, że odroczenie spłaty rat nie oznacza umorzenia zadłużenia – odsetki w większości przypadków są naliczane dalej, a całkowity koszt kredytu po zakończeniu okresu wakacji kredytowych bywa wyższy. Przed podjęciem decyzji o skorzystaniu z takiego rozwiązania warto dokładnie przeliczyć jego wpływ na cały harmonogram spłaty.
Moratorium Związku Banków Polskich
W marcu 2020 roku Związek Banków Polskich ogłosił wspólną ofertę pomocową dla klientów: możliwość odroczenia (zawieszenia) spłaty rat kapitałowo-odsetkowych lub samych rat kapitałowych na okres do 3 miesięcy, z automatycznym wydłużeniem okresu kredytowania. Zainteresowanie było bardzo duże – w ciągu pierwszych czterech tygodni do banków wpłynęło ponad 600 tysięcy wniosków konsumentów, a około 80% z nich zostało rozpatrzonych pozytywnie.
W kolejnych miesiącach zasady zostały ujednolicone. Stanowisko ZBP z 1 czerwca 2020 roku obejmowało instrumenty pomocowe udzielane od 13 marca do 30 września 2020 roku i przewidywało odroczenie do 6 miesięcy. Tego rodzaju rozwiązanie nazywano moratorium pozaustawowym. Wytyczne europejskiego nadzoru bankowego (EBA) wskazywały, że taka pomoc powinna być kierowana do klientów, którzy przed pandemią mieli dobrą sytuację finansową, czyli nie mieli zaległości w spłacie zobowiązań. Później moratorium wznowiono na podobnych zasadach, z wydłużeniem maksymalnego okresu odroczenia do 9 miesięcy.
Wakacje kredytowe z ustawy (Tarcza 4.0)
Poza rozwiązaniami bankowymi pojawiły się przepisy ustawowe. W ramach Tarczy antykryzysowej 4.0 osoba, która po 13 marca 2020 roku straciła pracę lub inne główne źródło dochodu, mogła zawiesić spłatę kredytu na 3 miesiące. Dotyczyło to kredytów konsumenckich i hipotecznych, a okres kredytowania ulegał przedłużeniu o czas zawieszenia. W przeciwieństwie do wielu odroczeń bankowych, w wariancie ustawowym za okres zawieszenia nie naliczano odsetek ani innych opłat (z wyjątkiem ubezpieczeń).
Odroczenie bankowe a ustawowe – najważniejsze różnice
- Podstawa: odroczenie bankowe wynikało z oferty i zasad banków (moratorium pozaustawowe), a wakacje ustawowe – z przepisów.
- Odsetki: w rozwiązaniach bankowych zależały od wariantu i warunków banku, dlatego koszt kredytu mógł wzrosnąć; w wakacjach ustawowych za okres zawieszenia odsetek nie naliczano.
- Kto mógł skorzystać: w moratorium – klienci bez zaległości; w wakacjach ustawowych – osoby, które straciły główne źródło dochodu.
- Okres: od 3 do 6 miesięcy w pierwszych wariantach moratorium, do 9 miesięcy po jego wznowieniu.
Jak to wygląda dziś?
Ustawowe wakacje kredytowe w dawnej, ogólnodostępnej formie już nie obowiązują. Możliwość zawieszenia rat kredytu hipotecznego zależy obecnie od oferty konkretnego banku, a warunki zwykle są związane z restrukturyzacją kredytu i dokumentowaniem sytuacji finansowej. Zawieszenie zwykle wymaga regularnej historii spłat i aktualnych dokumentów. Jeśli masz kłopoty ze spłatą, skontaktuj się z bankiem odpowiednio wcześnie i sprawdź w umowie oraz komunikatach banku, jakie rozwiązania oferuje.
Co sprawdzić przed odroczeniem rat?
- Czy odroczenie obejmuje raty kapitałowo-odsetkowe czy tylko kapitałowe.
- Czy okres kredytowania zostanie wydłużony, czy wzrosną raty po zakończeniu odroczenia.
- Czy za okres odroczenia będą naliczane odsetki i w jakiej wysokości.
- Jak zmieni się całkowity koszt kredytu i harmonogram spłat.
- Czy wymagane jest zawarcie aneksu i jakie dokumenty trzeba złożyć.
O innym ryzyku w kredytach – zmianie stóp procentowych – piszemy we wpisie Kredyt złotowy czy walutowy?, a o sprawdzaniu swojej historii w BIK – w tekście BIK – jak sprawdzić swoją historię kredytową.
Najczęstsze pytania
Czy wakacje kredytowe oznaczały umorzenie długu?
Nie. Odroczenie spłaty tylko przesuwało w czasie obowiązek zapłaty rat; dług nadal istniał, a koszt kredytu mógł wzrosnąć, zależnie od tego, czy naliczano odsetki.
Kto mógł skorzystać z ustawowych wakacji w Tarczy 4.0?
Osoba, która po 13 marca 2020 roku straciła pracę lub inne główne źródło dochodu, w przypadku kredytów konsumenckich i hipotecznych zawartych na określonych zasadach.
Czy dziś można zawiesić spłatę kredytu hipotecznego?
Ustawowych wakacji w dawnej formie już nie ma. Zawieszenie zależy od oferty i warunków banku, dlatego trzeba sprawdzić je bezpośrednio u kredytodawcy.