Spread walutowy ·
Spread walutowy w kredycie frankowym – co to jest i dlaczego banki przegrywają o kursy z tabeli
Autor: Michał Zawadzki ·
W umowach kredytów indeksowanych i denominowanych do franka szwajcarskiego bank przeliczał kwotę kredytu i raty według własnych kursów z tabeli. Różnica między kursem kupna a sprzedaży to spread walutowy. Przez lata był jednym z głównych tematów sporów frankowiczów z bankami. Wyjaśniamy, czym jest, co zmieniło prawo i jak ocenić własną umowę.
Czym jest spread walutowy
Bank publikuje w tabeli dwa kursy waluty: kupna i sprzedaży. Spread to różnica między nimi, czyli zarobek banku na wymianie. W kredycie frankowym wypłatę przeliczano zazwyczaj po jednym kursie, a raty po drugim. Klient nie miał wpływu na tabelę i zwykle nie mógł zweryfikować, jak bank ją ustala.
Przykład: ile kosztuje spread
Załóżmy (ilustracja z założonymi liczbami), że w tabeli banku kurs kupna franka wynosi 3,90 zł, a sprzedaży 4,10 zł, więc spread to 0,20 zł. Rata wynosi 500 CHF.
| Sposób przeliczenia | Kurs | Rata w złotych |
|---|---|---|
| Kurs sprzedaży z tabeli banku | 4,10 zł | 2 050 zł |
| Kurs środkowy (ilustracyjnie) | 4,00 zł | 2 000 zł |
| Różnica miesięcznie | 50 zł |
Przy kilkuset ratach nawet niewielka różnica daje wysoką sumę. Ale sam koszt spreadu nie przesądza o wadliwości umowy. Sądy patrzą przede wszystkim na to, kto i według jakich zasad ustalał kurs.
Ustawa antyspreadowa z 2011 roku
Ustawa z 29 lipca 2011 r. o zmianie Prawa bankowego (Dz.U. 2011 nr 165 poz. 984), nazywana antyspreadową, objęła kredyty walutowe zaciągnięte na cele mieszkaniowe, konsumpcyjne i gospodarcze. Nakazała określać w umowach zasady ustalania kursów i dała kredytobiorcom możliwość spłaty bezpośrednio w walucie kredytu. Banki podnosiły, że ta zmiana „uzdrowiła” wcześniejsze umowy. Sąd Najwyższy się z tym nie zgodził: ustawa antyspreadowa nie sanuje umów z niedozwolonymi klauzulami przeliczeniowymi, więc nie wyklucza ich nieważności.
Jak do tego podchodzą sądy
Orzecznictwo przeszło długą drogę. W przeszłości zdarzało się, że sądy uznawały klauzulę spreadu za niewpływającą na główne świadczenie stron i niewykazującą abuzywności. Jeden z takich wyroków był przedmiotem skargi nadzwyczajnej Rzecznika Praw Obywatelskich do Sądu Najwyższego. Przełomem był wyrok TSUE w sprawie Dziubak (C-260/18). Opisaliśmy go w analizie Wyrok TSUE w sprawie Dziubak.
Obecnie kluczowe jest to, czy po usunięciu nieuczciwych klauzul przeliczeniowych umowa w ogóle da się wykonać. Jeśli nie ma w niej innych zasad ustalenia kwoty kredytu i rat, sądy coraz częściej uznają ją za nieważną. Jeśli taki wyrok zapadnie, zobacz, jak wyglądają rozliczenia po unieważnieniu kredytu.
Jak sprawdzić swoją umowę
- Poszukaj zapisów o „tabeli kursów banku”, kursie kupna, kursie sprzedaży lub „kursie waluty obowiązującym w banku”.
- Sprawdź, czy umowa lub regulamin precyzuje, jak bank ustala kurs i czy klient mógł to zweryfikować.
- Zwróć uwagę, czy po aneksie z 2011 r. lub później spłacałeś raty bezpośrednio we frankach.
- Zbierz dokumenty (umowa, aneksy, regulamin, historia spłat). Pomoże checklista dokumentów.
- Zestaw warianty: porównywarka wariantów i kalkulator ugody, jeśli bank złożył propozycję.
Co dalej
Czy pozew ma sens w Twojej sytuacji, sprawdź w poradniku Kredyt frankowy w 2026 – czy nadal warto pozwać bank. Zwróć też uwagę na terminy: przedawnienie roszczeń z umów frankowych.
Najczęstsze pytania
Czym jest spread walutowy?
To różnica między kursem kupna i sprzedaży waluty w tabeli banku. W kredytach frankowych bank przeliczał według tabeli wypłatę i raty, a klient nie miał wpływu na jej ustalanie.
Czy ustawa antyspreadowa wyklucza unieważnienie umowy?
Nie. Sąd Najwyższy wskazał, że ustawa antyspreadowa nie ma charakteru sanującego umowy z niedozwolonymi klauzulami przeliczeniowymi, więc nie przesądza o ich ważności.
Czy sam spread wystarcza do unieważnienia umowy?
Nie ocenia się go w oderwaniu od reszty umowy. Sądy badają mechanizm ustalania kursów, informacje przekazane klientowi i to, czy po usunięciu nieuczciwych klauzul umowa mogłaby funkcjonować.
Czy mogę spłacać kredyt bezpośrednio we frankach?
Ustawa z 2011 r. dała kredytobiorcom taką możliwość. Szczegóły zależą od Twojej umowy, więc sprawdź jej zapisy lub zapytaj bank.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przepisy i stanowiska instytucji sprawdzono 19 października 2026 r.; w razie wątpliwości skonsultuj swoją sprawę z prawnikiem.
Źródła: Palestra: Kredyty frankowe a abuzywne klauzule waloryzacyjne, Gazeta Prawna o orzeczeniu SN, RPO: skarga nadzwyczajna dot. spreadów.