Frankowicze ·
Teoria salda w praktyce – wyrok TSUE C-510/25 Adazik i rozliczenia z bankiem
10 września 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok w sprawie C-510/25 Adazik, który ma kluczowe znaczenie dla rozliczania nieważnych kredytów frankowych. TSUE potwierdził, że teoria salda nie jest sprzeczna z prawem Unii, ale sąd krajowy nie może stosować jej automatycznie, bez uwzględnienia ochrony konsumenta.
Czym jest teoria salda?
Teoria salda to metoda rozliczenia nieważnej umowy, w której sąd potrąca wzajemne wierzytelności:
- konsument zwraca bankowi kapitał, który faktycznie otrzymał,
- bank zwraca konsumentowi wszystkie wpłacone raty (kapitał + odsetki),
- sąd potrąca te kwoty i wskazuje, która strona jest winna różnicę.
Co orzekł TSUE w sprawie Adazik?
Trybunał stwierdził, że:
- prawo Unii nie narzuca konkretnej metody rozliczeń – wybór między teorią salda i teorią dwóch kondykcji należy do prawa krajowego,
- sąd krajowy nie może stosować teorii salda z urzędu, jeśli nie ma do tego podstawy w prawie krajowym, a zastosowanie tego mechanizmu nie może osłabiać ochrony konsumenta,
- jeśli sąd zastosuje teorię salda, konsument może żądać odsetek wyłącznie od kwoty nadwyżki ponad spłacony kapitał – ale nadal ma prawo do odsetek za opóźnienie od tej nadwyżki.
Co istotne, wyrok nie oznacza automatycznego końca dominującej w Polsce teorii dwóch kondykcji – większość polskich sądów wciąż stosuje ten model rozliczeń, a TSUE jasno wskazał, że to prawo krajowe decyduje o wyborze metody.
Dlaczego banki chcą teorii salda?
Dla banków teoria salda oznacza:
- szybsze rozliczenie – jedno potrącenie zamiast dwóch osobnych roszczeń,
- mniejsze wypłaty dla konsumentów – odsetki tylko od nadwyżki, nie od pełnej sumy wpłat,
- ograniczenie ryzyka – brak konieczności zwrotu pełnych rat wraz z odsetkami.
Jak chronić swoje prawa?
- Domagaj się odsetek ustawowych od pełnej kwoty wpłaconych rat, a nie tylko od nadwyżki – to nadal Twoje podstawowe roszczenie w modelu dwóch kondykcji.
- Sprawdź, czy sąd ma podstawę w prawie krajowym, żeby zastosować teorię salda z urzędu – możesz się temu sprzeciwić.
- Wnioskuj o rozliczenie według teorii dwóch kondykcji – pełny zwrot rat plus osobny zwrot kapitału na rzecz banku.
Więcej o rozliczeniach po unieważnieniu umowy przeczytasz w poradniku prawnym oraz w artykule o wyrokach TSUE z 16 kwietnia 2026 r.